Dù paracetamol là một loại thuốc hạ sốt tương đối an toàn nhưng nếu dùng quá liều có thể gây hại gan, gây ngộ độc thậm chí là tử vong.
Thuốc hạ sốt cụ thể là paracetamol là một trong những thuốc được sử dụng trong hướng dẫn toa thuốc điều trị F0 tại nhà do Sở Y tế TP.HCM chia sẻ.
Để việc dùng thuốc được an toàn và hiệu quả, xin gửi đến quý độc giả bài chia sẻ từ PGS.TS.DS Nguyễn Hữu Đức về những lưu ý khi dùng thuốc hạ sốt.
E ngại đến khám hoặc ở bệnh viện trong mùa dịch, nhiều người dân tích trữ thuốc hạ sốt tại nhà để tự phòng và chữa COVID-19, điều này tiềm ẩn một số rủi ro nhất định vì dù là loại thuốc thông thường nhưng nếu dùng quá liều có thể hại gan, gây ngộ độc, thậm chí tử vong.
Sau đây là những lưu ý về thuốc hạ sốt.
Cơ thể bao nhiêu độ thì được coi là sốt?
Sốt là hiện tượng thân nhiệt tăng cao hơn bình thường, được quy ước khi thân nhiệt cao trên 380C; Sốt nhẹ từ 380C đến 390C. Trên 390C là sốt cao. Nên lưu ý trẻ em nếu sốt quá cao có thể gây co giật, thậm chí có thể gây tổn thương não ở trẻ sơ sinh.
Riêng đối với trẻ, trước khi tính dùng thuốc hạ sốt có thể áp dụng các biện pháp sau:
Để bệnh nhi nằm chỗ thoáng mát (nghĩa là nhiệt độ nơi nằm phải thấp hơn nhiệt độ nơi nằm thấp hơn nhiệt độ cơ thể 5-60C) và nhớ tránh gió lùa. Cho bệnh nhi mặc quần áo mỏng, thoáng (tránh thói quen ủ, trùm nhiều quần áo chăn mền). Lau bằng nước ấm (30-320C, tức nước có nhiệt độ vừa phải, chứ không phải nước quá lạnh, nước đá). Nhúng khăn và lau toàn thân bệnh nhi.
Biện pháp này có thể được dùng phối hợp cùng với thuốc hạ sốt.
Còn đối với người lớn, khi thân nhiệt dưới 380C, nếu không thấy quá mệt mỏi, khó chịu thì không nên dùng thuốc hạ sốt, thay vào đó có thể nghỉ ngơi thoáng mát, uống nhiều nước lọc.
Khi nào cần sử dụng đến thuốc hạ sốt ?
Hai loại thuốc thường được dùng để hạ sốt là aspirin và paracetamol. Trong 2 loại thuốc này, paracetamol được xem là tương đối an toàn.
Aspirin giảm đau hạ nhiệt tốt nhưng lại gây nhiều tác dụng phụ, đặc biệt gây tổn hại niêm mạc dạ dày - tá tràng, tăng nguy cơ xuất huyết. Không được dùng aspirin khi nghi ngờ sốt xuất huyết. Phụ nữ có thai và trẻ em cũng không nên dùng aspirin.
Nếu lựa chọn paracetamol cũng cần lưu ý paracetamol không phải hoàn toàn vô hại, dùng quá liều có thể hại gan (đã có nhiều trường hợp trẻ bị ngộ độc paracetamol phải nhập viện).
Tóm lại, thuốc hạ sốt nên dùng là paracetamol, nhưng không nên dùng quá thường xuyên và phải dùng đúng liều. Paracetamol chỉ trị triệu chứng sốt, dùng thuốc sẽ hết sốt, nhưng hết thuốc có thể sẽ sốt trở lại khi nguyên nhân bệnh lý gây sốt vẫn còn.
Khoảng thời gian giữa các lần dùng thuốc hạ sốt là bao lâu?
Đối với người lớn dùng thuốc thường tính theo viên. Ví dụ: Người lớn thường dùng 1-2 viên paracetamol 500mg cho mỗi lần và dùng 3-4 lần trong 24 giờ (tức trong một ngày) và không được dùng quá 4g/ngày.
Còn đối với trẻ, liều paracetamol thông thường hạ sốt cho trẻ là 10-15 mg/kg cân nặng, ngày uống 3-4 lần, và liều tối đa cho trẻ là không quá 60 mg/kg/ngày.
Không nên lấy thuốc viên nén paracetamol dành cho người lớn và bẻ nhỏ 1/2, 1/3, 1/4… viên để dùng cho trẻ. Làm như thế sẽ không đúng liều và dùng thuốc viên thì rất khó cho trẻ uống. Hãy dùng thuốc paracetamol dạng lỏng, hoặc hoặc đọc kỹ bản hướng dẫn sử dụng thuốc để tính và dùng thật đúng liều cho trẻ.
Chỉ dùng thuốc paracetamol trong một thời gian thường 3-4 ngày, nếu sốt tái diễn hoặc tăng thêm, cần đi khám bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và cho hướng điều trị thích hợp.
PGS.TS.DS Nguyễn Hữu Đức
